Trong hệ thống tín ngưỡng Trần Triều, nếu Đức Ông và Tứ Vị Vương Tử là những người cầm cân nảy mực, thì Lục Bộ chính là những vị tướng quân tinh nhuệ, trực tiếp thực thi quân lệnh và bảo vệ bản đền.
Vậy thực chất Lục bộ nhà Trần gồm những ai? Khi thực hiện nghi lễ, việc chuẩn bị mã lục bộ nhà trần gồm những gì để được chứng tâm? Hãy cùng khám phá chi tiết trong bài viết dưới đây.
Mục lục bài viết
Lục Bộ Nhà Trần là gì?
Lục bộ nhà trần là gì? Đây là danh xưng dùng để chỉ sáu vị đại danh tướng thân tín nhất của Hưng Đạo Đại Vương. Điểm đặc biệt là các Ngài không mang họ Trần (không thuộc huyết thống vương triều) nhưng nhờ công lao vĩ đại và lòng trung thành tuyệt đối, các Ngài đã được phối thờ trang trọng trong Công đồng Trần Triều.
Trong tâm linh, Lục Bộ được coi là những vị Thánh “hành pháp”, chuyên trách việc bắt tà ma, chữa bệnh và trấn giữ long mạch vùng biên ải.
Xem thêm: Hội đồng Trần Triều gồm những ai
Lục Bộ Nhà Trần gồm những ai?
Việc xác định lục bộ nhà trần gồm những ai giúp đệ tử hiểu rõ quyền năng của từng vị để kêu cầu đúng sở nguyện:
1. Điện Tiền Phò Mã Phạm Tướng Quân
Thân thế: Phạm Ngũ Lão (1255-1320), người làng Phù Ủng (Hưng Yên). Ông là con rể Đức Thánh Trần (vương tế), kết duyên cùng Quận chúa Anh Nguyên.
Chiến công: Ba lần đánh thắng quân Ai Lao, hai lần bình định Chiêm Thành. Ông được phong là Thượng Đẳng Phúc Thần.
Hầu lục bộ nhà trần: Khi ngự đồng, Ngài mặc áo đỏ, khăn đỏ, múa chấp kích hoặc giáo xuyên vào đùi, hoặc múa thanh long đao để tiễn đàn nhà Trần.
Nơi thờ: Đền Phù Ủng (Hưng Yên) và phối thờ tại đền Kiếp Bạc (Hải Dương).
2. Tả Yết Kiêu Tướng Quân
Thân thế: Phạm Hữu Thế (1242-1301), gia nô trung thành của Đức Ông.
Chiến công: Bậc thầy thủy chiến, có tài bơi lặn “như loài thủy tộc”, chuyên đục thuyền địch khiến quân Nguyên Mông khiếp sợ. Ngài được vua phong làm Trần Triều Hữu Tướng Đệ Nhất Bộ Đô Soái Thủy Quân.
Nơi thờ: Đền Quát (Hải Dương) và đền tại Kênh Giang (Chí Linh).
3. Hữu Dã Tượng Tướng Quân
Thân thế: Là gia nô tâm phúc và là bậc thầy thuần phục, huấn luyện voi chiến.
Chiến công: Chỉ huy tượng binh đánh tan kỵ binh địch tại trận Vạn Kiếp và cùng Yết Kiêu bắt sống tướng Toa Đô. Ngài nổi tiếng với lòng tận tụy bảo vệ chủ tướng.
Nơi thờ: Đình Câu Dương (Thái Thụy, Thái Bình) và Đền A Sào (Quỳnh Phụ, Thái Bình).
4. Nghĩa Xuyên Tướng Quân
Thân thế: An Nghĩa Đại Vương Nguyễn Chế Nghĩa, tài năng văn võ song toàn, giỏi cưỡi ngựa bắn cung.
Chiến công: Giữ chức Khống Bắc Tướng Quân, trấn giữ vùng Lạng Sơn. Ông là người cương trực, trải qua 4 đời vua Trần. Vì sự chính trực, ông bị ám sát dưới thời Trần Dụ Tông.
Nơi thờ: Được sắc phong làm Thành hoàng làng Cuối (Gia Lộc, Hải Dương).
5. Hùng Thắng Tướng Quân
Thân thế: Vi Hùng Thắng, sinh ra tại Lục Ngạn, Bắc Giang.
Chiến công: Có công kêu gọi dân binh cứu nguy cho Hưng Đạo Vương và anh dũng hy sinh trong cuộc kháng chiến chống Nguyên Mông lần thứ 3.
Nơi thờ: Đền Quan Quận tại Lục Ngạn, Bắc Giang.
6. Huyền Quang Tướng Quân
Thân thế: Đặng Huyền Quang (Nam Định), tài cao hiểu rộng, 17 tuổi đã thông thạo binh thư.
Chiến công: Chiêu mộ 2000 quân xin xung trận, được phong Đô Chỉ Huy Sứ Tướng Quân, chặn đường thủy bộ của giặc tại nhiều tỉnh miền Bắc. Sau thắng trận được phong Thái úy.
Nơi thờ: Ngài mất tại Thanh Hà, Hải Dương và được nhân dân lập đền thờ tại đây.
Nghi thức hầu Lục Bộ Nhà Trần
Hầu lục bộ nhà trần là một trong những giá hầu mang đậm màu sắc pháp thuật nhất. Khác với sự uyển chuyển của hàng Cô hay hàng Cậu, giá Lục Bộ thể hiện sức mạnh của nhà binh qua các hành động mạnh mẽ:
Trang phục: Các Ngài thường mặc áo đỏ thêu rồng hoặc hổ phù, đầu quấn khăn đỏ, lưng đeo cờ kiếm.
Làm phép: Khi hầu lục bộ nhà trần, các thanh đồng thường thực hiện các động tác như múa long đao, đi trên than lửa, hoặc lấy lưỡi cày nung đỏ để làm phép. Mục đích của những hành động này là để “tẩy uế”, trừ tà ma và chứng minh quyền năng siêu nhiên của Thánh.
Sắm mã và Tiến mã Lục Bộ Nhà Trần
Việc tiến mã lục bộ nhà trần là một phần không thể thiếu trong các đại lễ tất niên hoặc hội đền. Vậy mã lục bộ nhà trần gồm những gì?
Thông thường, một bộ mã đầy đủ cho Lục Bộ sẽ bao gồm:
Ngựa chiến: 6 con ngựa đỏ (màu chủ đạo của nhà Trần).
Trang phục: 6 bộ áo, mũ cánh chuồn, hài thêu rồng (tất cả đều màu đỏ).
Binh khí: Kiếm, đao, cờ lệnh (bằng giấy hoặc gỗ).
Sớ điệp: Bản sớ đỏ ghi rõ danh tính các vị tướng và lời kêu cầu của gia chủ.
Khi tiến mã lục bộ nhà trần, gia chủ cần lưu ý sự sạch sẽ, trang trọng. Lễ vật này tượng trưng cho quân lương, khí giới để các Ngài tiếp tục nhiệm vụ trấn giữ cõi âm, bảo vệ cõi trần.
Văn thỉnh Lục Bộ Nhà Trần
Trong các buổi lễ, văn thỉnh lục bộ nhà trần đóng vai trò là “lời mời” linh thiêng để thỉnh các Ngài giáng lâm. Lời văn thường hào hùng, ca ngợi công đức kháng chiến và sự uy linh của các vị tướng:
“…Thỉnh mời Lục Bộ các quan Xông pha trận mạc, gian nan chẳng nề Oai phong lẫm liệt vỗ về dân đen Trừ tà, sát quỷ, uy tên lẫy lừng…”
Sử dụng văn thỉnh lục bộ nhà trần chuẩn xác không chỉ thể hiện sự hiểu biết mà còn giúp không gian buổi lễ thêm phần trang trọng, linh ứng.
Tìm hiểu về Lục Bộ là cách để chúng ta hiểu sâu hơn về kỷ luật và sức mạnh của hệ thống nhà Trần. Dù bạn là người đang tìm hiểu về căn số hay chỉ đơn giản là muốn hành lễ đúng cung cách, hãy luôn giữ tâm thế tôn kính trước sự hy sinh của các vị tiền nhân.
